Geri Bildirim Almak Neden Zordur?
Geri bildirim almak… Bu ifade, kimilerine göre bir tür psikolojik işkence, kimilerine göre ise adeta yeni bir maceraya atılmak gibi bir şeydir. Çoğumuz için, geri bildirim almak, karşımıza gelen ve bizden daha güçlü bir yaratıcılığı veya beceriyi hedef alan bir sürecin başlangıcıdır. Zaten kimse de tam anlamıyla “Harika bir geri bildirim almak istiyorum!” diye bağırmaz, değil mi?
Geri bildirim almanın neden bu kadar zor olduğunu anlamak için, önce bu sürecin aslında neden gözümüzde büyüdüğünü sorgulamak gerek. Bir yanda empatik bir geri bildirim süreci, diğer yanda çözüm odaklı yaklaşım… Arada biz, duygusal olarak karışık bir ortamda, ne yapacağımızı bilemeden kalakalıyoruz. Hadi şimdi hep birlikte, geri bildirim almak neden zor, onu keşfedelim.
Zor Olan Kısmı: Ego’ya Dokunmak
Bir düşünün, en son aldığınız geri bildirim neydi? “Daha çok çalışman gerekiyor” ya da “Bunu daha iyi yapabilirdin” gibi bir şey mi? Eğer yanıtınız evet ise, o zaman doğru yere geldiniz. Birine kötü bir geri bildirim vermek kolaydır, ama ya kendi egomuza gelince? O anda “bana mı söylüyorsunuz?” diye mızıldanmak bile aklımıza gelebilir.
Geri bildirim almak, aslında kendimizle yüzleşmek gibidir. Kendi eksikliklerimizi görmek, geliştirmemiz gereken noktaları duymak çoğu zaman ruhumuza iyi gelmez. Çünkü hepimiz, bir şekilde “tamam, işte ben mükemmelim, dünyadaki her şeyin doğru olduğunu kabul ediyorum” diyecek kadar egoya sahip olmak isteriz. Ama gerçek şu ki, biz hiçbir zaman mükemmel olmayacağız. Geri bildirim almak, hatalarımızı kabullenmek demektir ve kimse hata yapmak istemez (ne kadar büyük bir filozof olursak olalım).
Erkekler: Çözüm Odaklı ve Kapsayıcı Olmayan Geri Bildirim Zihniyeti
Böyle düşündüğümüz zaman, erkeklerin geri bildirim alma biçimlerine de bakmak oldukça ilginç. Erkekler, genel olarak çözüm odaklı bir yaklaşım sergilerler ve geri bildirimde de bu tutumları yansıtırlar. Örneğin, bir erkek geri bildirim aldığında, büyük ihtimalle şunu söyler: “Peki, nasıl çözebilirim?” ya da “Ne yapmalıyım?” Bu tür bir yaklaşım, aslında durumu yüzeysel kılabilir. Çünkü geri bildirim sadece çözüm önerileriyle sınırlı olmamalıdır, duygusal zeka ve empati de içerir.
Bir erkeğin, başkalarından geri bildirim alırken yaptığı şey, sık sık problemi tanımlamak ve “plan yapma” kısmına odaklanmak olabilir. Bu da şöyle bir soruya yol açar: “Bunu hemen nasıl düzeltirim?” Geri bildirim alırken, her zaman çözüm odaklı olmadan önce, o geri bildirimi gerçekten anlamak gerekiyor.
Kadınlar: Empatik ve İlişki Odaklı Bir Yöntem
Kadınların geri bildirim alma biçimi genellikle daha empatik ve ilişki odaklıdır. Toplum, kadınları dinleyici ve anlayışlı olmaya teşvik ettiği için, geri bildirim aldıklarında daha fazla duygusal bağ kurma eğiliminde olabilirler. Bu yaklaşım bazen fazlasıyla “yumuşak” veya “içine kapanık” algılansa da, aslında çok önemli bir avantajı vardır: Kadınlar geri bildirim sürecinde duygusal bir derinlik yaratmayı başarabilirler.
Kadınlar için geri bildirim almak sadece “ne yapılması gerektiği” ile ilgili değildir. Onlar, o geri bildirimi anlamaya çalışırken, başkalarının duygusal durumlarını, geri bildirimi veren kişinin düşüncelerini ve niyetlerini de dikkate alırlar. Bu empatik yaklaşım, çoğu zaman geri bildirimi daha kolay almayı sağlar. Ancak bu, bazen “fazla duygusal” bir tepkiyi de beraberinde getirebilir.
Geri Bildirim Sürecinde Sosyal Yapıların Rolü: Hiyerarşiler ve Cinsiyet Normları
Geri bildirim almak, sadece kişisel bir deneyim olmanın ötesinde, sosyal ve kültürel yapılarla da iç içe geçer. Kadın ve erkekler, farklı sosyal beklentiler nedeniyle geri bildirim sürecinde farklı roller üstlenirler. Erkeklerden beklenen çözüm odaklılık, kadınlardan ise empatik bir yaklaşım beklenir. Bu tür toplumsal cinsiyet normları, geri bildirim almayı hem kolaylaştırabilir hem de zorlaştırabilir.
Mesela, erkeklerin geri bildirim aldığında “hemen çözmeye çalışması” ve kadınların ise daha çok “anlayışlı olma” eğiliminde olmaları, bu rollerin birer yansımasıdır. Fakat her iki yaklaşım da aslında eşit derecede geçerlidir. Sorun çözme yaklaşımının eksikliği, bir kişiyi daha az başarılı yapmaz. Benzer şekilde, empatik bir yaklaşım da, bazen çözüm odaklılığa engel olmaz.
Sonuç: Geri Bildirim Süreci Herkes İçin Zor!
Geri bildirim almak, zor bir deneyim olabilir. İster erkek olun, ister kadın, geri bildirim almak, ego, toplumsal normlar ve kişisel zayıflıklarla yüzleşmeyi gerektirir. Ama en nihayetinde, geri bildirim almak, kişisel gelişim için bir fırsattır. Geri bildirim almak, sadece bir konuda eksiklikleri görmek değil, aynı zamanda daha iyi bir versiyonunu oluşturmak anlamına gelir.
Bir geri bildirim alırken, bu sürecin yalnızca bir “problem çözme” ya da “duygusal tepki” olmadığını unutmamak gerekir. Bazen sadece biraz daha dikkatli olmak, bazen de biraz daha duygusal olmak gerekebilir. Şu soruyu sormak gerek: Geri bildirim sürecinde biz, gerçekten neyi öğrenmeye çalışıyoruz?
Düşündürücü Sorular:
- Geri bildirim verirken toplumsal cinsiyet normlarını nasıl aşabiliriz?
- Çözüm odaklı olmak mı daha etkili yoksa empatik bir yaklaşım mı?
- Geri bildirim almak zor bir deneyimse, neden bunu “kabul etmek” bizim için bu kadar zor?
Geri bildirim almak… Bu ifade, kimilerine göre bir tür psikolojik işkence, kimilerine göre ise adeta yeni bir maceraya atılmak gibi bir şeydir. Çoğumuz için, geri bildirim almak, karşımıza gelen ve bizden daha güçlü bir yaratıcılığı veya beceriyi hedef alan bir sürecin başlangıcıdır. Zaten kimse de tam anlamıyla “Harika bir geri bildirim almak istiyorum!” diye bağırmaz, değil mi?
Geri bildirim almanın neden bu kadar zor olduğunu anlamak için, önce bu sürecin aslında neden gözümüzde büyüdüğünü sorgulamak gerek. Bir yanda empatik bir geri bildirim süreci, diğer yanda çözüm odaklı yaklaşım… Arada biz, duygusal olarak karışık bir ortamda, ne yapacağımızı bilemeden kalakalıyoruz. Hadi şimdi hep birlikte, geri bildirim almak neden zor, onu keşfedelim.
Zor Olan Kısmı: Ego’ya Dokunmak
Bir düşünün, en son aldığınız geri bildirim neydi? “Daha çok çalışman gerekiyor” ya da “Bunu daha iyi yapabilirdin” gibi bir şey mi? Eğer yanıtınız evet ise, o zaman doğru yere geldiniz. Birine kötü bir geri bildirim vermek kolaydır, ama ya kendi egomuza gelince? O anda “bana mı söylüyorsunuz?” diye mızıldanmak bile aklımıza gelebilir.
Geri bildirim almak, aslında kendimizle yüzleşmek gibidir. Kendi eksikliklerimizi görmek, geliştirmemiz gereken noktaları duymak çoğu zaman ruhumuza iyi gelmez. Çünkü hepimiz, bir şekilde “tamam, işte ben mükemmelim, dünyadaki her şeyin doğru olduğunu kabul ediyorum” diyecek kadar egoya sahip olmak isteriz. Ama gerçek şu ki, biz hiçbir zaman mükemmel olmayacağız. Geri bildirim almak, hatalarımızı kabullenmek demektir ve kimse hata yapmak istemez (ne kadar büyük bir filozof olursak olalım).
Erkekler: Çözüm Odaklı ve Kapsayıcı Olmayan Geri Bildirim Zihniyeti
Böyle düşündüğümüz zaman, erkeklerin geri bildirim alma biçimlerine de bakmak oldukça ilginç. Erkekler, genel olarak çözüm odaklı bir yaklaşım sergilerler ve geri bildirimde de bu tutumları yansıtırlar. Örneğin, bir erkek geri bildirim aldığında, büyük ihtimalle şunu söyler: “Peki, nasıl çözebilirim?” ya da “Ne yapmalıyım?” Bu tür bir yaklaşım, aslında durumu yüzeysel kılabilir. Çünkü geri bildirim sadece çözüm önerileriyle sınırlı olmamalıdır, duygusal zeka ve empati de içerir.
Bir erkeğin, başkalarından geri bildirim alırken yaptığı şey, sık sık problemi tanımlamak ve “plan yapma” kısmına odaklanmak olabilir. Bu da şöyle bir soruya yol açar: “Bunu hemen nasıl düzeltirim?” Geri bildirim alırken, her zaman çözüm odaklı olmadan önce, o geri bildirimi gerçekten anlamak gerekiyor.
Kadınlar: Empatik ve İlişki Odaklı Bir Yöntem
Kadınların geri bildirim alma biçimi genellikle daha empatik ve ilişki odaklıdır. Toplum, kadınları dinleyici ve anlayışlı olmaya teşvik ettiği için, geri bildirim aldıklarında daha fazla duygusal bağ kurma eğiliminde olabilirler. Bu yaklaşım bazen fazlasıyla “yumuşak” veya “içine kapanık” algılansa da, aslında çok önemli bir avantajı vardır: Kadınlar geri bildirim sürecinde duygusal bir derinlik yaratmayı başarabilirler.
Kadınlar için geri bildirim almak sadece “ne yapılması gerektiği” ile ilgili değildir. Onlar, o geri bildirimi anlamaya çalışırken, başkalarının duygusal durumlarını, geri bildirimi veren kişinin düşüncelerini ve niyetlerini de dikkate alırlar. Bu empatik yaklaşım, çoğu zaman geri bildirimi daha kolay almayı sağlar. Ancak bu, bazen “fazla duygusal” bir tepkiyi de beraberinde getirebilir.
Geri Bildirim Sürecinde Sosyal Yapıların Rolü: Hiyerarşiler ve Cinsiyet Normları
Geri bildirim almak, sadece kişisel bir deneyim olmanın ötesinde, sosyal ve kültürel yapılarla da iç içe geçer. Kadın ve erkekler, farklı sosyal beklentiler nedeniyle geri bildirim sürecinde farklı roller üstlenirler. Erkeklerden beklenen çözüm odaklılık, kadınlardan ise empatik bir yaklaşım beklenir. Bu tür toplumsal cinsiyet normları, geri bildirim almayı hem kolaylaştırabilir hem de zorlaştırabilir.
Mesela, erkeklerin geri bildirim aldığında “hemen çözmeye çalışması” ve kadınların ise daha çok “anlayışlı olma” eğiliminde olmaları, bu rollerin birer yansımasıdır. Fakat her iki yaklaşım da aslında eşit derecede geçerlidir. Sorun çözme yaklaşımının eksikliği, bir kişiyi daha az başarılı yapmaz. Benzer şekilde, empatik bir yaklaşım da, bazen çözüm odaklılığa engel olmaz.
Sonuç: Geri Bildirim Süreci Herkes İçin Zor!
Geri bildirim almak, zor bir deneyim olabilir. İster erkek olun, ister kadın, geri bildirim almak, ego, toplumsal normlar ve kişisel zayıflıklarla yüzleşmeyi gerektirir. Ama en nihayetinde, geri bildirim almak, kişisel gelişim için bir fırsattır. Geri bildirim almak, sadece bir konuda eksiklikleri görmek değil, aynı zamanda daha iyi bir versiyonunu oluşturmak anlamına gelir.
Bir geri bildirim alırken, bu sürecin yalnızca bir “problem çözme” ya da “duygusal tepki” olmadığını unutmamak gerekir. Bazen sadece biraz daha dikkatli olmak, bazen de biraz daha duygusal olmak gerekebilir. Şu soruyu sormak gerek: Geri bildirim sürecinde biz, gerçekten neyi öğrenmeye çalışıyoruz?
Düşündürücü Sorular:
- Geri bildirim verirken toplumsal cinsiyet normlarını nasıl aşabiliriz?
- Çözüm odaklı olmak mı daha etkili yoksa empatik bir yaklaşım mı?
- Geri bildirim almak zor bir deneyimse, neden bunu “kabul etmek” bizim için bu kadar zor?